Portfele i Web3
Solana jest siecią dostosowaną do wspierania rozwiązań Web3 i istnieje wiele portfeli z jej obsługa integrujących się ze stronami WWW. Warto wspomnieć, że blockchain Solana nie posiada własnego natywnego oprogramowania portfela i trzeba bazować na rozwiązaniach innych twórców, podobnie jak w Ethereum. Na stronie https://solana.com/pl/solana-wallets dostępna jest lista rekomendowanych portfeli. Historycznie najbardziej związane z Solana są portfele Phantom (https://phantom.com/) i Solflare(https://www.solflare.com/). Obecnie wszystkie portfele kryptowalutowe wspierające Web3 staja się bardzo elastyczne, i tak np. kiedyś ściśle EVM-owy Metamask obsługuje już SOL, a w typowo “solanowym” portfelu Phantom można trzymać Bitcoin i Ethereum.
Staking w Solana
Dobra wiadomość jest taka, że w Solana nie musisz posiadać własnego węzła sprzętowego aby bezpiecznie umieścić swoje środki w protokole sieci z pełnym wsparciem jego mechanizmów. Działalność tzw. trzeciej strony, czyli fizycznego operatora węzła, jest ograniczona do utrzymywania węzła i dzielenie się zyskami z jego utrzymywania. Poprzez objęcie delegacji stakowania protokołem sieci jesteśmy dość bezpieczni, a zyski są na poziomie – ok. 7% APY, należy jednak pamiętać, że Solana ma plan inflacyjny, co zostało omówione w części pierwszej. Dodać należy też ryzyko kursowe. Staking blokuje też środki i to bez możliwości natychmiastowego wycofania. Przeznaczenie środków na zabezpieczenie blockchain to jednak szczytny cel – pamiętajmy, ze Solana działa w oparciu o PoS – konsensus Proof of Stake. Dlatego też istnieje minimalne ryzyko poniesienia konsekwencji z utratą środków włącznie w sytuacji, gdy węzeł fizyczny, do którego delegujemy środki, podejmie próbę oszustwa lub będzie przeprowadzał akty dywersji. Wtedy zemsta protokołu może być odczuwalna – co najmniej przepadek wypracowanych odsetek za dany okres. Dlatego do przekazującego środki na dany węzeł należy odpowiedzalność za wybór i śledzenie poczynań operatora, co ma skutkować większym bezpieczeństwem.
Generalnie możliwe są dwa sposoby uczestniczenia w protokole Proof of Stake blockchain Solana:
- Native Staking
- Liquid Staking
Native Staking jest praktycznie pozbawiony ryzyka utraty środków. Możliwy jest atak typu “Commission Rug”, gdzie obsługujący dany węzeł sieci podniesie stawkę prowizji do 100% i zabierze cały uzysk ze środków stakującego. Nie słychać jednak o takich przypadkach, przynajmniej nie było o nich głośno w dłuższym okresie czasu. Po drugie serwer może zostać pozbawiony przychodów za bycie “złym aktorem” – czyli przeszkadzaniu w działaniu sieci węzłów Solana lub działania przeciw jej użytkownikom. Jednak nigdy administrator serwera węzła nie może przywłaszczyć sobie SOL stakujących w nim osób, protokół blockchain Solana to uniemożliwia. Jest to możliwe dzięki temu, że tokeny w blockchain są ściśle wirtualne i do tego informacja o nich jest rozproszona pomiędzy wieloma węzłami. Nie są to pliki lub inne atomowe odrębne cyfrowe byty, które można skopiować, skasować lub gdzieś “zgrać”. To co można zrobić ze środkami ściśle określa protokół, czyli specyfikacja tego, co jest możliwe lub niedopuszczalne w sieci węzłów danego blockchain. Konsensus oznacza tu zgodność wszystkich do uznania transakcji za prawdziwą, ale również zgodę co w ogóle jest możliwe do zrobienia. Podsumowując, “native staking” jest bardzo bezpieczną metodą zabezpieczenia środków Solany przed inflacją występującą w jej ekosystemie.
Liquid Staking jest alternatywną formą lokowania środków w zabezpieczonej sieci Solana. Konieczne jest tu skorzystanie z pośredników, tzw. zaufanej trzeciej strony, która wystawia token zamienny za SOL. Działa to w ten sposób, że przelewamy na adres pośrednika wybraną przez siebie ilość SOL, a dostajemy inny token, np. PSOL lub aSOL. Na koniec epoki dostajemy dodatkowe aSOL w ramach nagrody za Staking, ale nie od sieci Solana, tylko od pośrednika, który wystawił środki do zapbezpieczenia protokołu w sposób natywny za nas. Oczywiście nie możemy tego sprawdzić – ryzyko wzrasta, bo zamiast SOL mamy już inną prywatną walutę, które może zostać w każdej chwili zdewaluowana. Zaletą tego rozwiązania jest jednak możliwość natychmiastowego upłynnienia takiego aktywa, czego nie ma w stakingu natywnym, gdzie wycofanie środków trwa kilka dni.
Wybór węzła do stakingu
Jakie cechy powinien posiadać idealny walidator do native staking, aby przekazać mu tokeny SOL do przechowania:
(na przykładzie https://topvalidators.app/):
Wysoki ranking (Rank). Nie ma jednego oficjalnego rankingu węzłów Solana. Istnieje wiele różnych stron (np. https://stakewiz.com/), warto sprawdzić jak obliczany jest ranking. Bezpecznie jest wybierać węzły ze szczytu rankingu, autorzy takich zestawień wykonali już pewnie część pracy analitycznej za nas.
Total APY (APY to skrót Annual Percentage Yield), czyli roczna stopa zwrotu z inwestycji. Wsród najlepszych węzłów będzie ona na stałym poziomie (oebcnie 6,56%) wynikającym z aktualnie zaprogramowanej inflacji w Solana i nie będzie pozwalać na wybór najlepszego walidatora jedynie przez to kryterium. Nie ma tu możliwości manewru – operator węzła musiałby dopłacać do wkładów sam, bo wszyscy są uzależnieni do wysokości oficjalnej inflacji w Solana. Minimalne różnice w wysokości 0,01% mogą brać się z innych strategii MEV czyli Jito.
Jito APY – dodatkowe przychody związane z obsługą przez węzeł technologii MEV, pozwalającej na manipulacje kolejnością trnaskacji w momencie, gdy dany węzeł jest liderem. W Solana implementacje tego mechanizmu nazywa się Jito i nie jest oficjalnym dodatkiem do oprogramowania węzła. Technika MEV może wpływać niekorzystnie na opłaty transakcyjne sztucznie je zawyżając lub powodować większe koszty przy wymianie tokenów na inne poprzez DEX-y. Tym samym używanie dodatków MEV jest uważane za nieetyczny sposób wzbogacania się i wybór należy do stakującego. Poziom możliwych do uzyskania w ten sposób odsetek to 0,14%, więc raczej niewiele, a rozwiązania MEV to również niebezpieczna centralizacja sieci węzłów.
Fee / Comission
Opłata dla węzła – prowizja. Obecnie najbardziej popularne węzły mają tę opłatę ustawioną na 0%, co najlepiej przyciąga nowych stakingujących.
Stake
Całkowita ilość SOL przypisanych do węzła w ramach stakingu. Wyrażona w kwocie SOL lub procentach całkowitej ilości stakowanych Sol w całym klastrze blockchain. W chwili obecnej największą ilośc ma Helius (14,5 miliona SOL i 3,5% udziału, 0% opłat), następny w kolejności jest węzeł Figment z 13, milionami SOL i 2,9% udziału, przy 7% opłaty!). Posortowanie listy węzłów pod kątem ilości stakowanych SOL może być pewnym zaskoczeniem.
Stake Change – zmiana ilości SOL przypisanych do węzła w stosunku do poprzedniej epoki. Ujemna wartość oznacza, że stakujących ubywa.
Uptime – czas sprawności – węzeł blockchain SOL powinien działać non-stop 24/7/ Ten parametr wskaże ewentualne odstępstwa od tej reguły.
Skip Rate – węzeł od czasu do czasu jest liderem decydującym o wypuszczaniu transakcji do potwierdzenia. Jeżeli z tego zadania się nie wywiąże, to ten wskaźnik to pokaże.
Datacenter – serwisy śledzące węzły Solana mogą okręslić na podsawie jego adresu IP w jakim fizycznie Datacenter on operuje. Jeżeli wskaźnik jest wysoki, to odpowiedzialny użytkownik powinien poszukać innego węzła, bo dba o rozproszenie węzłów i awaia jednego datacenter nie powinna wpływac na zdolności blockchain. W chwili obecnej najwyższe wartości to 9.47%.
Należy więc regularnie monitorować powyższe wskaźniki, a szczególnie takie jak czas sprawności, stawki prowizji, aby stakowane tokeny SOL działały wydajnie. Można do tego używać narzędzi takich jak Solana Explorer i Solscan.io lub wspomniany https://topvalidators.app/.
Staking SOL za pomocą portfela Phantom
Proces wprowadzania SOL do natywnego Stakingu najlepiej przeprowadzić w ramach funkcjonalności posiadanego portfela. W portfelu Phantom należy wtybrać walutę “Solana” i przejść od “Your Balance” do “Your Stake”.
Proces tworzenia rezerwy Stakingu w portfelu jest bardzo prosty – aplikacja prowadzi za rękę, ale zaproponuje w pierwszej kolejności swój węzeł. Commission to prowizja 8%, lepiej wybrać inny węzeł z 0%.
Liquid Staking też zostanie obsłużony w tym samym portfelu. Uwaga na opłaty sieciowe, ale w Solana są one bardzo niskie.
Ostatecznie w jednym portfelu otrzymujemy miks różnych rodzajów stakingu.
Można przekazać staking natywny na kilka różnych węzłów jednocześnie oraz zakupić tokeny do Liquid Staking w tym samym czasie. Elastyczność rozwiązań jest bardzo duża, ale należy pamiętać, że kurs SOL tak jak i innych kryptowalut nie będących stablecoins jest wciąż bardzo zmienny i odsetki ze stakingu mogą nie pokryć realnych strat. Problem ze stabilnością kursu wymaga zakotwiczenia się Solany w usługach i płatnościach (nowe usługi pangraniczne jak DePin, e-commerce, mikropłatności) oraz wbudowanie w protokół blockchain mechanizmów stabilizacji kursu – coś na kształt operacji przeprowadzonych przez banki centralne. Jeżeli to pierwsze już się dzieje, to algorytmiczna stabilizacja kursu jest dostępna jedynie dla stablecoins wiązanych do realnych, a nie ściśle wirtualnych walut.
Dodaj komentarz